Tư tửng đổi mới trong lánh đạo, quản trị nhà trường.

 

 Quan niệm bản thân tôi, quản lý giáo dục không chỉ quản lý con người mà quan trọng là quản lý công việc, quản lý kế hoạch và chiến lược. Theo suy nghĩ của tôi, đổi mới quản lý giáo dục không chỉ đổi mới cách làm việc của Ban giám hiệu mà còn đổi mới cách làm việc từ lãnh đạo các đoàn thể, lãnh đạo các tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm và cả từng giáo viên bộ môn. Quản lý giáo dục không chỉ quản lý con người mà quan trọng là quản lý công việc, quản lý kế hoạch và chiến lược. Chỉ có quản lý công việc thì mọi người làm việc mới tự giác và có hiệu quả thật sự, còn quản lý con người thì làm việc chỉ với mục đích đối phó.

Lãnh đạo, quản trị nhà trường phải tin tưởng, tôn trọng cấp dưới và tập hợp quần chúng. Bên cạnh hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cũng phải có năng lực vận động và tập hợp quần chúng. Làm việc phải khoa học, đều tay và có tinh thần trách nhiệm cao. Cũng như một cỗ máy nếu các đầu mối làm việc “ngon” thì công việc vận hành suôn sẻ, nếu mắc một chỗ thì sẽ có sự cố dây chuyền. Trong thời gian thực hiện nếu có gì sai thì phải ghi nhận lại và sau đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời. Hiệu trưởng cần tạo khoảng không gian cho phó hiệu trưởng chủ động, biết đề xuất ra các hướng giải quyết phù hợp. Những công việc liên quan đến mảng quản lý của mình thì người lãnh đạo phải biết đề đạt, chứ không theo kiểu “nhất cử nhất động” cái gì cũng chờ ý kiến cấp trên.  Các phó hiệu trưởng còn phải biết chia sẻ, tôn trọng lẫn nhau, đóng góp ý kiến vì “ba bốn cái đầu vẫn hơn một cái đầu”, như vậy mới tránh được sai sót. Cũng giống như hiệu trưởng, phó hiệu trưởng có vai trị quan trọng trong việc lãnh đạo nhà trường, họ thường được coi là người “hiệu trưởng thứ 2”. Hiệu trưởng phải là người biết tôn trọng ý kiến quần chúng và luôn tin tưởng vào anh em. Giao việc cho ai làm cũng cần kiểm tra và có sự phản hồi để biết kết quả làm được tới đâu.

Phải biết huy động nguồn lực để xây dựng nhà trường và tổ chức các hoạt động. Thực tế hiện nay trường nào cũng có khó khăn, có trường khó khăn ít có trường khó khăn nhiều. Vấn đề ở chỗ không phải chỉ ngồi ca thán mà phải biết xoay xở, khắc phục những khó khăn đó tùy theo hoàn cảnh của đơn vị. Từ cảnh quan trường cả 2 điểm chưa được đẹp mắt, đến nay nhà trường đã vận động từ nguồn PHHS, các nhà mạnh thường quân đóng trên địa bàn Thị trấn, đóng góp để xây dựng cảnh quan của trường, công trình phụ, sân chơi học sinh rất khang trang. Chỉ cần mỗi năm sửa sang, xây mới thêm được một ít là sẽ giảm bớt được tình trạng khó khăn lâu dài của nhà trường, và cũng nên nhớ rằng dù chỉ một ít tiền ca, công sức đóng góp của  PHHS, doanh nghiệp, của mạnh thường quân cũng phải sử dụng cho đúng mục đích và có hiệu quả.

Tổ chức bồi dưỡng giáo viên, kiểm tra tập trung và định hướng dạy sát đối tượng học sinh. Tại trường chúng tôi, lực lượng giáo viên nhà trường đa số còn trẻ. Các bạn mới ra trường có thế mạnh về lòng nhiệt tình, sự năng động nhưng vẫn đang có hạn chế về chuyên môn vì chưa có kinh nghiệm. Để rút ngắn khoảng cách đó lại chúng tôi đã tìm các giải pháp như cho các em dự giờ và tăng cường thi giảng các tiết dạy. Giáo viên lâu năm có trách nhiệm dìu dắt giáo viên trẻ qua công việc cụ thể như rút kinh nghiệm dự giờ, hướng dẫn soạn giảng, nhất là những bài mới, bài khó. Kiểm tra học kỳ cũng theo cấu trúc đề chung toàn khối để giúp đánh giá chất lượng học sinh thực chất hơn, quan trọng hơn là giáo viên tự nhìn nhận, điều chỉnh lại hiệu quả giảng dạy của mình. Định hướng dạy sát đối tượng học sinh, thực tiễn mà nói không ai dạy sát đối tượng học sinh bằng những thầy đồ, thầy giáo làng ngày xưa và cũng không ai dạy sát đối tượng học sinh bằng những thầy, cô giáo ngày nay, dạy kèm học sinh. Trong nhiều năm học liền nhà trường đã định hướng cho thầy cô như vậy nên chất lượng dạy học được nâng lên rõ nét. 

Về cách suy nghĩ của tôi, để thực hiện đổi mới quản lý hơn ai hết người hiệu trưởng phải biết tự đổi mới mình. Phải là người vừa nắm bắt thông tin, vừa kiểm soát thông tin và biết cách xử lý thông tin hợp tình, hợp lý và phải có tính sáng tạo. Việc nắm bắt và xử lý thông tin của Hiệu trưởng cũng phải khách quan, độ lượng. Tính sáng tạo của hiệu trưởng được thể hiện qua vai trò lãnh đạo, hoạch định về chiến lược, tầm nhìn sứ mệnh của nhà trường. Người lãnh đạo không chỉ làm đúng, làm tròn kế hoạch mà cần có chiến lược và sáng tạo riêng. Người lãnh đạo phải biết tìm ra cơ chế quản lý dựa trên hành lang pháp lý để phát huy mọi khả năng của từng cá nhân, các bộ phận. Sự tương tác đó sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp để phát triển nhà trường theo chiều hướng đi lên. 

Ngoài ra Hiệu trưởng phải biết chia sẻ, động viên, giúp đỡ  kịp thời anh em và làm tốt công tác thi đua khen thưởng để động viên về mặt tinh thần cho anh em. Tuy đó chỉ là những quan tâm nhỏ, nhưng thấy ban giám hiệu chăm lo và quan tâm thì sẽ thu phục được quần chúng từ đó họ cũng an tâm và sẽ cống hiến nhiều hơn.

Phải có tham vọng để phát triển nhà trường chứ không chỉ bằng lòng với những gì mình đã làm hoặc đã có. Một giáo viên phải giúp học sinh khai mở tri thức như vậy mới là người thầy thực thụ. Cuối cùng, chúng ta luôn nhớ một điều là “ Hãy nắm cái cần nắm, buông cái cần buông. Đừng nắm cái cần buông mà buông cái cần nắm ” và làm việc gì cũng phải có trách nhiệm, có tấm lòng./.

 Vì thế, người Hiệu trưởng cần phải đổi mới tư duy, cách nghĩ, cách làm phải sáng tạo và phát huy hết năng lực của mình cho sự phát triển của nhà trường. Muốn đạt được những yêu cầu đổi mới trong nhà trường, người Hiệu trưởng cần nghiên cứu những vấn đề sau:

 1.  “Văn hóa” nhà trường là cốt lõi.

 Văn hóa nhà trường là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử… đặc trưng của một trường học, tạo nên sự khác biệt với các tổ chức khác. Văn hóa nhà trường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một nhà trường. Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, mục tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý… bầu không khí tâm lý. Thể hiện thông qua các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử… được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận. Vì lẽ đó, vai trò của Hiệu trưởng trong lãnh đạo phát triển văn hóa nhà trường là rất to lớn vì Hiệu trưởng có vai trò quyết định chi phối sự phát triển văn hóa nhà trường.

 2. Có chiến lược phát triển nhà trường.

 Cần hiểu rằng kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường là bản kế hoạch, trong đó có những định hướng lớn thể hiện hình ảnh hiện thực trong tương lai mà nhà trường mong đạt tới và các giải pháp chiến lược để đạt được trên cơ sở khả năng hiện tại, đảm bảo cho nhà trường có được sự phát triển vượt bậc. Cũng cần nắm rõ các khái niệm: Sứ mạng khẳng định mục đích, lý do sự tồn tại của nhà trường, các lĩnh vực phục vụ ưu tiên và cách thức phục vụ nhà trường sẽ thực hiện để thỏa mãn nhu cầu giáo dục học sinh. Giá trị là điều mà nhà trường cam kết thực hiện cho các bên có liên quan, các nguyên tắc chỉ đạo hành vi của các thành viên trong nhà trường. Tầm nhìn là ý tưởng về tương lai của nhà trường có thể đạt được, thể hiện mong muốn của nhà trường và cộng đồng. Tầm nhìn chỉ rõ quang cảnh hiện thực, tin cậy và hấp dẫn của tương lai.Tầm nhìn là mục tiêu vẫy gọi, nó chỉ ra cầu nối từ hiện tại tới tương lai.

 3. Phát triển đội ngũ chất lượng.

Đội ngũ cán bộ, viên chức là lực lượng cơ bản tham gia xây dựng và phát triển nhà trường, trong đó đội ngũ giáo viên có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường. Vì vậy, người Hiệu trưởng phải nắm rõ vai trò quản lý của mình. Cụ thể, Hiệu trưởng phải xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc quản lý phát triển đúng định hướng và có hiệu quả để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

          4. Huy động mọi nguồn lực phát triển nhà trường.

 Hiệu trưởng cần nắm vững nguồn lực của nhà trường là tập hợp các yếu tố mà nhà trường sử dụng để thực hiện nhiệm vụ, bao gồm: Nguồn nhân lực, nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất, nguồn lực thông tin.

Trên cơ sở nắm vững các nhân tố bên trong và bên ngoài nhà trường ảnh hưởng đến nguồn lực, Hiệu trưởng xác định được vai trò của mình trong việc huy động các nguồn lực phát triển nhà trường. Quy trình huy động các nguồn lực phát triển nhà trường thực chất là thực hiện các chức năng quản lý, đó là các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. Lập kế hoạch huy động các nguồn lực của nhà trường là thiết lập một hệ thống các vị trí cho mỗi cá nhân và bộ phận, sao cho các cá nhân và bộ phận có thể kết hợp với nhau một cách tốt nhất để thực hiện các mục tiêu về huy động các nguồn lực của nhà trường. Lãnh đạo huy động các nguồn lực trong nhà trường là việc định ra chủ trương đường lối, mục đích, tính chất, nguyên tắc hoạt động của nhà trường để huy động các nguồn lực. Kiểm tra là quá trình xem xét các hoạt động nhằm mục đích làm cho các hoạt động đạt kết quả tốt hơn, đồng thời kiểm tra giúp phát hiện ra những sai sót, sai lệch để có biện pháp khắc phục đảm bảo cho hoạt động huy động các nguồn lực thực hiện đúng hướng.

 Để thực hiện có hiệu quả công tác đổi mới trong quản lý giáo dục trong nhà trường đòi hỏi người Hiệu trưởng cần phải có năng lực, trình độ, có quyết tâm, bản lĩnh, năng động, sáng tạo… nghĩa là đòi hỏi ở người Hiệu trưởng phải có tâm và có tầm.

          5. Phát triển giáo dục toàn diện học sinh.

Lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh là lãnh đạo và quản lý các hoạt động dạy học, giáo dục trong trường phổ thông giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản hình thành nhân cách con người Việt Nam, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hiệu trưởng cần phải trang bị cho mình cách nhìn mới về chương trình quản lý giáo dục, đó là: Tập trung vào việc lãnh đạo quản lý nhà trường là một vấn đề cấp thiết, vì rằng xu hướng đẩy mạnh phát triển toàn cầu đang đặt ra những cơ hội và thách thức đối với sự phát triển trước hết phải nhanh chóng tiếp cận với tư duy mới. Tập trung vào việc lãnh đạo quản lý, vào sự đổi mới, thực tế hiện nay cần phải thay đổi một số vấn đề như sau: Đối với giáo viên còn nhiều bất cập về phân công lao động, chế độ tiền lương. Đối với học sinh vẫn còn một số em cá biệt, ham chơi hơn ham học. Đối với phụ huynh: Không hài lòng về cơ sở vật chất trường lớp, còn phó thác về trách nhiệm giáo dục cho nhà trường...

6. Đảm bảo tính dân chủ, công bằng

  Muốn đổi mới quản lý giáo dục trong nhà trường, người Hiệu trưởng cần tổ chức đánh giá xếp loại thi đua một cách khách quan, dân chủ và đảm bảo tính công bằng.   Xây dựng quy chế khen thưởng phù hợp với tình hình của nhà trường nhưng vẫn động viên khích lệ được cán bộ, giáo viên, nhân viên. Ngoài ra còn đổi mới công tác xã hội hóa giáo dục, trong đó tập trung và làm tốt công tác huy động nguồn lực xây dựng nhà trường. Việc đổi mới trong công tác xã hội hóa cần làm tốt công tác phối kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội.                                                                                   Một số hình ảnh.

                                                         

                                                     

                                         Mường chà, ngày 06 tháng 10 năm 2021

                            Người viết                                   

 Nguyễn Thị Mai Anh

Bài viết liên quan